Autor: Aleksander Słysz
Mam pytania dotyczące zamiany mieszkań w rodzinie i związanego z tym podatku. Chciałbym wraz z żoną zamienić się mieszkaniami z naszym synem, tzn. nasze obecne mieszkanie (które otrzymaliśmy rok temu w darowiźnie od córki) chcemy darować synowi, a w zamian syn daruje nam swoje mieszkanie. Czy z tytułu darowizny przeze mnie i moją żonę mieszkania synowi przed upływem 5-ciu lat od darowizny córki może być naliczony darczyńcy podatek od darowizny? Czy z tytułu darowizny przez mojego syna jego mieszkania mnie i mojej żonie może być naliczony obdarowanemu podatek od darowizny?

Przez umowę darowizny darczyńca zobowiązuje się do bezpłatnego świadczenia na rzecz obdarowanego kosztem swego majątku. Nie jest więc darowizną zamiana mieszkania na mieszkanie. Zamiana podlega opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych, powstaje przychód itd. Może być oczywiście tak, że Pan z małżonką darują coś synowi, a ten także daruje coś Państwu, ale nie można dokonać darowizny w zamian za coś.
Odnośnie zwolnienia z podatku od spadków i darowizn darowizny nieruchomości pomiędzy dziećmi a rodzicami, to zobowiązanie podatkowe w przywołanym podatku nie powstanie.
Jednocześnie otrzymaną w darowiźnie nieruchomość można darować, niejako dalej, w dowolnym momencie – nie ma tu wymogu 5 lat posiadania.
Na mocy art. 4a ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn (Dz.U.2017.833 j.t.) zwalnia się od podatku nabycie własności rzeczy lub praw majątkowych przez m.in. wstępnych i zstępnych oraz rodzeństwo, jeżeli spełnią warunki opisane w tym przepisie, czyli na ogół: zgłoszą nabycie własności rzeczy lub praw majątkowych właściwemu naczelnikowi urzędu skarbowego w terminie 6 miesięcy od dnia powstania obowiązku podatkowego. Artykuł 4a ust. 4 pkt 2 ww. ustawy zwalnia jednak z obowiązku zgłoszenia darowizny (czyli z obowiązku złożenia SD-Z2 przez obdarowanego), gdy nabycie następuje na podstawie umowy zawartej w formie aktu notarialnego, a taką właśnie formę musi przybrać darowizna nieruchomości.
Małgorzata i Jerzy przekazali mieszkanie synowi, a syn oddał im swoje
Małgorzata i Jerzy chcieli zamienić się mieszkaniami ze swoim synem. Oni mieli większe mieszkanie, które otrzymali rok wcześniej w darowiźnie od córki, a syn posiadał mniejsze mieszkanie w centrum. Małżeństwo darowało więc swoje mieszkanie synowi aktem notarialnym, a syn – również aktem notarialnym – przekazał im swoje. Każda z darowizn została potraktowana osobno, bez wzajemnych roszczeń. Dzięki temu obie strony uniknęły podatku, ponieważ byli bliską rodziną i darowizna została odpowiednio udokumentowana.
Barbara darowała córce mieszkanie, które sama otrzymała dwa lata wcześniej od brata
Barbara kilka lat temu otrzymała mieszkanie w darowiźnie od swojego brata. Po dwóch latach postanowiła darować to mieszkanie swojej córce. Mimo że nie minęło pięć lat od pierwotnego nabycia, nie musiała czekać – przepisy nie wymagają zachowania tego terminu w przypadku dalszej darowizny. Ponieważ była to darowizna między matką a córką, a umowa została sporządzona w formie aktu notarialnego, nie powstał obowiązek podatkowy ani konieczność zgłoszenia darowizny do urzędu skarbowego.
Tomasz i jego rodzice zdecydowali się na „zamianę” przez darowizny
Tomasz chciał zamieszkać bliżej swojej pracy, a jego rodzice – przeprowadzić się do spokojniejszej dzielnicy. Postanowili więc „zamienić” się mieszkaniami. Z formalnego punktu widzenia nie dokonali zamiany, lecz dwóch osobnych darowizn: Tomasz darował swoje mieszkanie rodzicom, a oni – swoje mieszkanie jemu. Ponieważ wszystkie umowy zostały zawarte w formie aktu notarialnego i dotyczyły bliskich członków rodziny, żadna ze stron nie musiała płacić podatku od darowizny ani składać deklaracji SD-Z2.
Zamiana mieszkań w rodzinie, choć potocznie tak nazywana, w świetle prawa najczęściej odbywa się poprzez dwie odrębne darowizny. Taka forma, o ile dotyczy najbliższych członków rodziny i odbywa się w formie aktu notarialnego, pozwala na skorzystanie ze zwolnienia z podatku od spadków i darowizn. Nie obowiązuje tu również wymóg pięcioletniego okresu posiadania nieruchomości przed jej dalszym przekazaniem. Kluczowe jest jednak, by darowizny nie były warunkowane wzajemnością – tylko wtedy zachowują swój bezpłatny charakter i nie wchodzą w zakres opodatkowania jako przychód z odpłatnego zbycia.
Potrzebujesz indywidualnej porady prawnej dotyczącej darowizny lub zamiany mieszkań w rodzinie? Skorzystaj z naszej usługi porad prawnych online – szybko, wygodnie i bez wychodzenia z domu. Nasi doświadczeni prawnicy odpowiedzą na Twoje pytania, przeanalizują Twoją sytuację i pomogą wybrać najkorzystniejsze rozwiązanie, dbając o bezpieczeństwo prawne całej transakcji.
1. Ustawa z dnia 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn - Dz.U. 1983 nr 45 poz. 207
Nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania? Opisz nam swoją spawę wypełniając formularz poniżej ▼▼▼ Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje.
Zapytaj prawnika - porady prawne online
Indywidualne Porady Prawne
Zapytaj prawnika