Darowizna samochodu od rodziców dla dziecka

Darowizna samochodu z majątku wspólnego małżonków

Jeżeli samochód został kupiony w czasie trwania ustawowej wspólności majątkowej małżeńskiej, to co do zasady wchodzi do majątku wspólnego małżonków. Nie przesądza o tym sam dowód rejestracyjny. Wpisanie w nim tylko męża jako właściciela pojazdu nie oznacza jeszcze, że samochód jest wyłącznie jego własnością.

W opisanej sytuacji rodzice mogą podarować samochód synowi wspólnie. W umowie warto wyraźnie napisać, że pojazd stanowi składnik majątku wspólnego małżonków, a darczyńcami są oboje rodzice. Dla celów podatkowych należy wskazać wartość darowizny przypadającą od każdego z nich. Przy samochodzie wartym 15 000 zł będzie to najczęściej po 7 500 zł od każdego rodzica, o ile strony nie ustalają inaczej. Po późniejszym zbyciu pojazdu warto sprawdzić także zasady dla sprzedaży auta z darowizny.

Wspólność majątkowa małżeńska jest wspólnością bezudziałową, dlatego w sensie cywilnym małżonkowie nie mają w trakcie jej trwania udziałów po 1/2 w konkretnym przedmiocie. W praktyce podatkowej przy darowiźnie dokonanej przez oboje rodziców na rzecz dziecka istotne jest jednak ustalenie, od którego darczyńcy i w jakiej wartości dziecko nabywa przysporzenie.

Czy trzeba zgłosić darowiznę samochodu do urzędu skarbowego?

Syn jest dla rodziców osobą z najbliższej rodziny. Należy do tak zwanej grupy zerowej, która może korzystać ze zwolnienia z podatku od spadków i darowizn na podstawie art. 4a ustawy o podatku od spadków i darowizn.

Zwolnienie dla najbliższej rodziny działa w praktyce dwojako. Jeżeli wartość darowizn otrzymanych od tej samej osoby nie przekracza kwoty wolnej dla I grupy podatkowej, zgłoszenie do urzędu skarbowego nie jest wymagane. Aktualnie limit ten wynosi 36 120 zł od jednej osoby. Oznacza to, że przy darowiźnie samochodu o wartości 15 000 zł od obojga rodziców, przypadającej po 7 500 zł od każdego z nich, syn nie musi składać SD-Z2, o ile wliczane wcześniejsze darowizny od danego rodzica nie powodują przekroczenia limitu.

Jeżeli natomiast suma darowizn od jednego rodzica przekroczy 36 120 zł, nadal można skorzystać z pełnego zwolnienia podatkowego, ale trzeba zgłosić nabycie na formularzu SD-Z2 w terminie 6 miesięcy od dnia powstania obowiązku podatkowego. Przy zwykłej pisemnej umowie darowizny samochodu będzie to najczęściej dzień spełnienia darowizny, czyli wydania pojazdu obdarowanemu.

Do limitu wlicza się darowizny od tej samej osoby z roku, w którym nastąpiło ostatnie nabycie, oraz z 5 lat poprzedzających ten rok. Limit liczy się osobno dla matki i osobno dla ojca. Nie sumuje się darowizn od obojga rodziców jako od jednej osoby.

Jak sporządzić umowę darowizny samochodu?

Umowa darowizny samochodu powinna być sporządzona na piśmie. Przy samej darowiźnie rzeczy ruchomej forma aktu notarialnego nie jest zwykle konieczna, jeżeli darowizna zostanie wykonana, ale pisemna umowa jest potrzebna dla celów podatkowych, dowodowych i rejestracyjnych.

W umowie należy podać w szczególności:

• dane obojga rodziców jako darczyńców oraz dane syna jako obdarowanego,
• markę, model, rok produkcji, numer VIN, numer rejestracyjny i ewentualnie numer karty pojazdu, jeśli została wydana,
• wartość rynkową samochodu na dzień darowizny,
• oświadczenie, że pojazd należy do majątku wspólnego małżonków,
• wskazanie wartości darowizny przypadającej od każdego rodzica,
• datę zawarcia umowy i datę wydania pojazdu,
• podpisy wszystkich stron.

Nie należy sztucznie zaniżać wartości samochodu. Dla podatku od spadków i darowizn liczy się wartość rynkowa rzeczy. Jeżeli urząd uzna, że podana wartość odbiega od realiów rynkowych, może wezwać do jej wyjaśnienia lub korekty.

Rejestracja samochodu i OC po darowiźnie

Po otrzymaniu samochodu syn powinien dopełnić formalności komunikacyjnych. Co do zasady nowy właściciel pojazdu ma obowiązek złożyć wniosek o rejestrację pojazdu w ustawowym terminie liczonym od dnia nabycia. W praktyce należy przygotować umowę darowizny, dowód rejestracyjny, potwierdzenie ważnego badania technicznego, dokument tożsamości oraz dotychczasowe tablice, jeżeli urząd ich wymaga.

Trzeba również pamiętać o ubezpieczeniu OC. Polisa OC przechodzi na nabywcę pojazdu, ale ubezpieczyciel może dokonać rekalkulacji składki. Warto niezwłocznie skontaktować się z zakładem ubezpieczeń, aby uniknąć przerwy w ochronie albo nieporozumień dotyczących płatności składki.

FAQ

Czy wpis w dowodzie rejestracyjnym decyduje o własności samochodu?

Nie zawsze. Dowód rejestracyjny jest ważnym dokumentem komunikacyjnym, ale o przynależności samochodu do majątku wspólnego albo osobistego decydują przepisy prawa rodzinnego i okoliczności nabycia pojazdu. Jeżeli auto kupiono w czasie trwania wspólności majątkowej ze środków wspólnych, zwykle należy do obojga małżonków.

Czy przy darowiźnie od rodziców trzeba płacić podatek?

Najczęściej nie, jeżeli spełnione są warunki zwolnienia dla najbliższej rodziny. Przy darowiznach poniżej aktualnej kwoty wolnej od jednego rodzica nie trzeba składać zgłoszenia. Przy wyższych kwotach zwolnienie nadal jest możliwe, ale wymaga terminowego złożenia SD-Z2.

Czy limit 36 120 zł liczy się łącznie od obojga rodziców?

Nie. Limit liczy się osobno od każdej osoby, czyli osobno od matki i osobno od ojca. Trzeba jednak uwzględnić wcześniejsze darowizny od tego samego rodzica z właściwego okresu.

Czy umowa darowizny samochodu musi być u notariusza?

Co do zasady nie. Dla samochodu wystarcza pisemna umowa i wydanie pojazdu. Akt notarialny może być zastosowany dobrowolnie, ale w typowych sprawach rodzinnych nie jest konieczny.

Co się stanie, jeśli SD-Z2 nie zostanie złożony mimo obowiązku?

Brak zgłoszenia w terminie może spowodować utratę zwolnienia podatkowego. Wtedy urząd skarbowy może opodatkować darowiznę według zasad właściwych dla I grupy podatkowej. W razie spóźnienia warto szybko ustalić, czy możliwe jest ograniczenie skutków błędu.

Podsumowanie

Rodzice pozostający we wspólności majątkowej mogą wspólnie podarować dziecku samochód, nawet gdy w dowodzie rejestracyjnym figuruje tylko jedno z nich. Przy samochodzie wartym 15 000 zł, przypisanym po 7 500 zł od każdego rodzica, zgłoszenie do urzędu skarbowego zwykle nie będzie potrzebne, ponieważ kwota od jednego darczyńcy nie przekracza aktualnego limitu 36 120 zł. Warunkiem jest jednak to, że wcześniejsze darowizny od danego rodzica nie powodują przekroczenia tego limitu.

Najbezpieczniej sporządzić jasną umowę darowizny, wskazać oboje rodziców jako darczyńców, opisać samochód i podać jego realną wartość rynkową. Po podpisaniu umowy trzeba pamiętać również o formalnościach w wydziale komunikacji i o ubezpieczeniu OC.

Źródła:

1. Ustawa z dnia 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn - Dz.U. 1983 nr 45 poz. 207 ze zm.

2. Ustawa z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy.

3. Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny.

4. Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym.

5. Ustawa z dnia 22 maja 2003 r. o ubezpieczeniach obowiązkowych, UFG i PBUK.