Autor: Aleksander Słysz
Mam 76 lat, mieszkam od lat w Stanach Zjednoczonych, mam amerykańskie obywatelstwo. Otrzymałem z polskiego ZUS kwestionariusz dla nierezydenta dotyczący mojego numeru identyfikacji podatkowej w państwie zamieszkania. Kwestionariusz ten został wysłany w związku z nałożonym na ZUS obowiązkiem przekazania polskim organom podatkowym informacji o numerze służącym do identyfikacji dla celów podatkowych w państwie zamieszkania. Płacę tutaj podatki i nie jest możliwe podanie ani numeru social security, ani innych numerów identyfikacji podatkowej. Z niewielkiej renty, którą otrzymuję z polskiego ZUS, co miesiąc jest pobierany podatek. Pracowałem w Polsce około 19 lat, a potem wyjechałem wraz z rodziną i po raz pierwszy coś takiego otrzymałem od ZUS-u. Z tego co wyczytałem, rozporządzenie MF z dnia 23 stycznia 2015 r. dotyczy tylko państw UE. ZUS ma przekazywać te informacje polskim organom podatkowym na formularzu PIT-40A (Roczne obliczenie podatku przez organ rentowy). Czy w moim przypadku nie doszło do urzędniczego nieporozumienia?

Na sprawę trzeba popatrzyć troszkę szerzej. Ma Pan miejsce zamieszkania w USA i otrzymuje w Polsce rentę. Renta ta powinna być opodatkowana w Polsce jako kraju wypłaty i w USA jako miejscu zamieszkania (jeśli nie jest to emerytura z tytułu pracy lub osobiście świadczonych usług jako pracownikowi Rządu lub jakiejkolwiek jego agendy w związku z pełnionymi funkcjami rządowymi). Stany Zjednoczone zezwalają osobom mającym miejsce zamieszkania w Stanach Zjednoczonych na zaliczenie na poczet podatku zapłaconego w Polsce na poczet podatku, który winien być uiszczony w Stanach Zjednoczonych, odpowiednich kwot podatku zapłaconego w Polsce (kwota zaliczona nie może przekraczać tej części podatku w Stanach Zjednoczonych, która zależna jest od dochodu netto takiego obywatela lub osoby mającej miejsce zamieszkania lub siedzibę w Stanach Zjednoczonych, pochodzącego ze źródeł w Polsce, lub dochodu pochodzącego ze źródeł spoza Stanów Zjednoczonych w odniesieniu do jego całkowitego dochodu netto w tym samym roku podatkowym). Tym samym taką emeryturę należy bezwzględnie ujmować w rozliczeniu w USA. Powyższe wynika z umowy między Rządem Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej a Rządem Stanów Zjednoczonych Ameryki o uniknięciu podwójnego opodatkowania i zapobieżeniu uchylaniu się od opodatkowania w zakresie podatków od dochodu, podpisanej w Waszyngtonie dnia 8 października 1974 r. (Dz. U. z dnia 18 września 1976 r.). Podanie np. SSN polskiemu fiskusowi nic w tej sprawie nie zmienia. Podatnicy, którzy nie rozliczają się poprawnie w USA lub boją się redukcji tamtejszych świadczeń (np. emerytalnych czy SSI), rzeczywiście boją się podawać numer SSN. Innymi słowy, jeśli rozlicza się Pan poprawnie podanie SSN w niczym Panu nie zaszkodzi.
Zobacz też: Emerytura z USA
Nowe umowy i porozumienia zawierane między Polską a USA wymuszają szerszy zakres wzajemnych informacji, ze względu na ich wymianę i realizację umów i porozumień. Rzeczywiście zatem jest tak, że „nasz” ZUS wymaga podania zagranicznego numeru służącego do identyfikacji dla celów podatkowych w państwie zamieszkania emeryta co, nie bezpośrednio, ale pośrednio, wynika z rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 23 stycznia 2015 roku w sprawie określenia wzoru rocznego obliczenia podatku wraz z informacją o wysokości dochodu, do słania których zobowiązane są organy rentowe (Dz.U.2015.160 – Dz.U. z dnia 30 stycznia br.). Tym samym wymagane jest w poz. 22 PIT-40A/11A podanie numeru identyfikacji dla celów podatkowych lub ubezpieczeń społecznych w państwie, w którym ma się miejsce zamieszkania. Jedynie w przypadku braku takiego numeru (nie nadano go) należy podać numer dokumentu stwierdzającego tożsamość w Państwie miejsca zamieszkania.
Powyższe wiąże się z postanowieniami nowej (jeszcze nie obowiązującej) konwencji między Rzecząpospolitą Polską a USA w sprawie unikania podwójnego opodatkowania i zapobieganiu uchylaniu się od opodatkowania w zakresie podatków od dochodu z 2013 r. Zgodnie z art. 18 tej jeszcze niewiążącej umowy emerytury będą opodatkowane (co do zasady) tylko w kraju miejsca zamieszkania, czyli wypłacana z Polski emerytura w Polsce nie będzie w ogóle podlegać opodatkowaniu, a cały podatek zapłaci Pan w USA.
Odnośnie zaś wystawiania przez ZUS ww. PIT-40A/11A jest to obowiązek ZUS, również w przypadku nierezydentów i nie jest w żaden sposób ograniczony tylko względem osób mających zamieszkanie na terenie UE.
Pan Tadeusz, 78-letni emeryt mieszkający od ponad 30 lat w Chicago, co roku rozlicza swoją niewielką rentę z ZUS w amerykańskim zeznaniu podatkowym. Kiedy otrzymał kwestionariusz dla nierezydenta z prośbą o podanie numeru identyfikacji podatkowej, zaniepokoił się, bo do tej pory nikt z ZUS nie wymagał od niego takich danych. Po konsultacji z doradcą podatkowym dowiedział się, że może bezpiecznie podać swój numer SSN, ponieważ i tak wykazuje dochód z Polski w swoim rozliczeniu podatkowym w USA.
Pani Maria, obywatelka USA od 25 lat, po przejściu na emeryturę zaczęła otrzymywać skromną emeryturę z Polski. Kiedy otrzymała z ZUS formularz PIT-40A i kwestionariusz nierezydenta, nie wiedziała, jak się do tego odnieść. Obawiała się, że podanie amerykańskiego numeru podatkowego (SSN) może wpłynąć na jej prawo do świadczeń socjalnych w USA. Po dokładnym sprawdzeniu przepisów odkryła, że jeśli poprawnie rozlicza się z IRS, nie ma żadnych negatywnych konsekwencji z podania tego numeru ZUS-owi.
Pan Jan, który po kilkunastu latach pracy w Polsce wyemigrował do Nowego Jorku, nie prowadził aktywnego kontaktu z polskim systemem emerytalnym. Kiedy otrzymał niespodziewanie kwestionariusz z ZUS, początkowo uznał, że doszło do pomyłki. Dopiero po rozmowie z urzędnikiem dowiedział się, że obowiązek ten dotyczy wszystkich pobierających świadczenia, niezależnie od kraju zamieszkania, i że wynika to z międzynarodowych umów o wymianie informacji podatkowej.
Kwestionariusz dla nierezydenta wysyłany przez ZUS może budzić niepokój wśród osób mieszkających za granicą, zwłaszcza w Stanach Zjednoczonych, jednak jego otrzymanie nie oznacza pomyłki ani zagrożenia. Wynika on z obowiązku przekazywania informacji podatkowych zgodnie z przepisami i międzynarodowymi umowami. Osoby mieszkające na stałe w USA, które otrzymują świadczenia z Polski, powinny poprawnie rozliczać je w amerykańskim urzędzie skarbowym. Podanie numeru identyfikacyjnego, jak np. SSN, nie ma wpływu na prawo do świadczeń w USA, o ile podatnik wywiązuje się ze swoich obowiązków wobec IRS. W razie braku numeru TIN możliwe jest wskazanie innego dokumentu potwierdzającego tożsamość.
Potrzebujesz pomocy w sprawach związanych z ZUS, podatkami lub świadczeniami międzynarodowymi? Skorzystaj z naszej porady prawnej online – szybko, bez wychodzenia z domu i z pełnym poszanowaniem Twojej sytuacji. Odpowiadamy jasno i rzeczowo, pomagając rozwiązać nawet najbardziej zawiłe sprawy urzędowe. Nasi prawnicy są do Twojej dyspozycji niezależnie od miejsca zamieszkania.
1. Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - Dz.U. 1998 nr 137 poz. 887
Nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania? Opisz nam swoją spawę wypełniając formularz poniżej ▼▼▼ Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje.
Zapytaj prawnika - porady prawne online
Indywidualne Porady Prawne
Zapytaj prawnika