Darowizna samochodu firmowego dziecku

Darowizna samochodu firmowego a PIT

Sama darowizna samochodu przez przedsiębiorcę nie jest dla niego odpłatnym zbyciem. Jeżeli darczyńca nie otrzymuje zapłaty ani innego świadczenia wzajemnego, po jego stronie nie powstaje przychód z działalności gospodarczej. Przy większej skali sukcesji trzeba odróżnić darowiznę pojedynczego składnika od darowizny przedsiębiorstwa synowi.

Przy spadkach i darowiznach warto porównać także temat: darowizna składników majątku.

Znaczenie ma tu ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych. Zgodnie z art. 2 ust. 1 pkt 3 ustawy PIT jej przepisów nie stosuje się do przychodów podlegających przepisom o podatku od spadków i darowizn. Oznacza to, że sama czynność darowizny jest oceniana przede wszystkim na gruncie podatku od spadków i darowizn, a nie jako przychód darczyńcy w PIT.

Nie oznacza to jednak, że darowizna pozwala rozliczyć dodatkowy koszt. Art. 23 ust. 1 pkt 11 ustawy PIT wyłącza z kosztów uzyskania przychodów darowizny i ofiary wszelkiego rodzaju. W praktyce przedsiębiorca nie zaliczy do kosztów ani wartości przekazywanego pojazdu, ani niezamortyzowanej części jego wartości początkowej.

Jeżeli samochód był środkiem trwałym, należy zakończyć jego amortyzację i wykreślić pojazd z ewidencji środków trwałych. Odpisy amortyzacyjne dokonane wcześniej, gdy samochód był wykorzystywany w działalności, zasadniczo pozostają w kosztach. Sama darowizna nie wymaga automatycznej korekty prawidłowo dokonanych odpisów.

Czy potrzebny jest akt notarialny?

Nie. Darowizna samochodu nie wymaga formy aktu notarialnego. Wymóg aktu notarialnego dotyczy m.in. przeniesienia własności nieruchomości, o czym stanowi Kodeks cywilny, w szczególności art. 158 K.c. Samochód jest rzeczą ruchomą, dlatego wystarczy zwykła pisemna umowa darowizny.

W umowie warto wskazać co najmniej: dane darczyńcy i obdarowanego, markę, model, numer VIN, numer rejestracyjny, rok produkcji, wartość rynkową pojazdu, datę przekazania, oświadczenie o darowiźnie oraz podpisy stron. Wartość rynkowa jest istotna podatkowo, zwłaszcza dla zgłoszenia SD-Z2 oraz ewentualnego rozliczenia VAT.

Skoro akt notarialny nie jest wymagany, nie trzeba płacić taksy notarialnej. Jeżeli strony mimo to zdecydują się na czynności u notariusza, koszt zależy od rodzaju czynności i wartości przedmiotu, ale przy zwykłej darowiźnie samochodu jest to rozwiązanie dobrowolne, a nie ustawowy obowiązek.

Podatek od spadków i darowizn po stronie dziecka

Syn lub córka należą do najbliższej rodziny darczyńcy. W praktyce oznacza to możliwość skorzystania z pełnego zwolnienia z podatku od spadków i darowizn na podstawie art. 4a ustawy o podatku od spadków i darowizn.

Warunkiem zwolnienia jest zgłoszenie nabycia własności samochodu do właściwego urzędu skarbowego na formularzu SD-Z2 w terminie 6 miesięcy od dnia powstania obowiązku podatkowego, czyli co do zasady od dnia zawarcia umowy darowizny i przekazania pojazdu. Przy darowiźnie samochodu dokonanej zwykłą umową pisemną obowiązek zgłoszenia spoczywa na obdarowanym.

Jeżeli dziecko nie złoży SD-Z2 w terminie, może utracić prawo do zwolnienia. Wtedy urząd skarbowy może opodatkować darowiznę według zasad właściwych dla I grupy podatkowej, z uwzględnieniem kwoty wolnej obowiązującej w dacie powstania obowiązku podatkowego.

Darowizna samochodu firmowego a VAT

Najważniejsze ryzyko podatkowe dotyczy VAT. Zgodnie z art. 7 ust. 2 ustawy o VAT za dostawę towarów uznaje się również nieodpłatne przekazanie towarów należących do przedsiębiorstwa, w tym darowizny, jeżeli podatnikowi przysługiwało w całości lub w części prawo do odliczenia VAT przy nabyciu, imporcie, wytworzeniu tych towarów lub ich części składowych.

W przypadku samochodu oznacza to, że jeśli przedsiębiorca odliczył VAT przy zakupie auta, choćby tylko częściowo, darowizna może być traktowana jak odpłatna dostawa towaru. Nie ma wtedy znaczenia, że dziecko faktycznie nic nie płaci. Dla VAT liczy się wcześniejsze prawo do odliczenia podatku naliczonego.

Jeżeli natomiast przedsiębiorca nie miał prawa do odliczenia VAT przy zakupie samochodu, na przykład nabył pojazd od osoby prywatnej na podstawie umowy sprzedaży albo korzystał ze zwolnienia z VAT, sama darowizna zasadniczo nie podlega opodatkowaniu VAT. Trzeba jednak osobno przeanalizować sytuację, gdy po zakupie odliczano VAT od istotnych części składowych lub ulepszeń pojazdu. Odrębnego sprawdzenia wymaga też samochód wykupiony z leasingu.

Podstawa opodatkowania VAT przy darowiźnie

Jeżeli darowizna podlega VAT, podstawę opodatkowania ustala się według art. 29a ust. 2 ustawy o VAT. Przy nieodpłatnym przekazaniu podstawą jest cena nabycia towarów lub towarów podobnych, a gdy nie ma ceny nabycia, koszt wytworzenia, określone w momencie tej dostawy.

W praktyce chodzi o aktualną wartość pojazdu na dzień darowizny, a nie o historyczną cenę zakupu ani wartość księgową pozostałą do amortyzacji. Dla bezpieczeństwa warto posiadać dowody potwierdzające przyjętą wartość, na przykład wydruk ofert podobnych samochodów, wycenę rzeczoznawcy albo inną racjonalną dokumentację rynkową.

Stanowisko to potwierdzają interpretacje podatkowe. W interpretacji Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej z dnia 14 sierpnia 2020 r., nr 0113-KDIPT1-3.4012.420.2020.2.MWJ, wskazano, że podstawą opodatkowania jest cena nabycia skorygowana na dzień nieodpłatnego przekazania, czyli cena, jaką podatnik uzyskałby za dany towar w dniu przekazania.

Jak przygotować darowiznę krok po kroku?

Przedsiębiorca powinien najpierw ustalić, czy samochód nadal znajduje się w ewidencji środków trwałych oraz czy był amortyzowany. Następnie trzeba sprawdzić dokumenty VAT: fakturę zakupu, odliczenie podatku naliczonego i ewentualne odliczenia od części składowych.

Kolejnym krokiem jest sporządzenie pisemnej umowy darowizny i ustalenie wartości rynkowej auta na dzień przekazania. Po stronie firmy należy udokumentować wycofanie pojazdu z ewidencji środków trwałych i zakończenie amortyzacji. Jeżeli darowizna podlega VAT, trzeba ująć ją w rozliczeniu VAT na zasadach właściwych dla nieodpłatnej dostawy towarów.

Po stronie dziecka najważniejsze jest zgłoszenie darowizny na formularzu SD-Z2 w terminie 6 miesięcy. Niezależnie od podatków strony powinny pamiętać o obowiązkach związanych z pojazdem, takich jak aktualizacja danych właściciela, ubezpieczenie OC i formalności w wydziale komunikacji.

FAQ

Czy darowizna samochodu firmowego dziecku powoduje przychód w PIT?

Co do zasady nie. Jeżeli przedsiębiorca przekazuje samochód nieodpłatnie i nie otrzymuje żadnego ekwiwalentu, po jego stronie nie powstaje przychód z działalności gospodarczej. Nie może jednak zaliczyć wartości darowizny ani niezamortyzowanej części auta do kosztów.

Czy trzeba iść do notariusza?

Nie. Samochód jest rzeczą ruchomą, więc umowa darowizny może być zawarta w zwykłej formie pisemnej. Akt notarialny jest wymagany przy innych czynnościach, w szczególności przy przeniesieniu własności nieruchomości.

Kiedy darowizna samochodu podlega VAT?

Darowizna może podlegać VAT, jeżeli przedsiębiorcy przysługiwało prawo do odliczenia VAT przy nabyciu samochodu, imporcie, wytworzeniu albo przy nabyciu jego części składowych. Wystarczy prawo do odliczenia częściowego.

Od jakiej wartości naliczyć VAT przy darowiźnie?

Jeżeli darowizna jest opodatkowana VAT, podstawą powinna być aktualna wartość pojazdu na dzień przekazania. Nie należy automatycznie przyjmować historycznej ceny zakupu ani wartości księgowej z ewidencji środków trwałych.

Czy dziecko zapłaci podatek od darowizny samochodu?

Dziecko może skorzystać z pełnego zwolnienia z podatku od spadków i darowizn, ale musi złożyć formularz SD-Z2 w terminie 6 miesięcy. Brak zgłoszenia może spowodować utratę zwolnienia.

Czy trzeba korygować wcześniejsze odpisy amortyzacyjne?

Jeżeli odpisy były dokonywane prawidłowo w okresie używania samochodu w działalności, sama darowizna nie powinna powodować ich korekty. Amortyzację należy zakończyć w związku z przekazaniem pojazdu.

Podsumowanie

Darowizna samochodu firmowego pełnoletniemu dziecku jest możliwa bez aktu notarialnego i zazwyczaj wystarczy pisemna umowa. Po stronie przedsiębiorcy sama darowizna nie powoduje przychodu w PIT, ale nie daje prawa do ujęcia wartości auta ani jego niezamortyzowanej części w kosztach.

Najważniejsze jest rozliczenie VAT. Jeżeli przy nabyciu samochodu lub jego części przysługiwało prawo do odliczenia VAT, darowizna może być opodatkowana jak dostawa towaru. Po stronie dziecka kluczowe jest złożenie SD-Z2 w terminie 6 miesięcy, aby zachować pełne zwolnienie z podatku od spadków i darowizn.

Źródła:

1. Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz.U. 1964 nr 16 poz. 93
2. Ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych - Dz.U. 1991 nr 80 poz. 350
3. Ustawa z dnia 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn - Dz.U. 1983 nr 45 poz. 207
4. Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług - Dz.U. 2004 nr 54 poz. 535
5. Interpretacja Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej z dnia 4 grudnia 2017 r., nr 0112-KDIL3-3.4011.142.2017.2.TW
6. Interpretacja Dyrektora Izby Skarbowej w Łodzi z dnia 15 lutego 2017 r., nr 1061-IPTPB1.4511.1050.2016.1.MM
7. Interpretacja Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej z dnia 14 sierpnia 2020 r., nr 0113-KDIPT1-3.4012.420.2020.2.MWJ