Przelew pieniędzy na konto męża a darowizna

Pieniądze ze sprzedaży odziedziczonej nieruchomości jako majątek osobisty żony

Zgodnie z art. 33 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego do majątku osobistego małżonka należą m.in. przedmioty majątkowe nabyte przez dziedziczenie, zapis lub darowiznę, chyba że spadkodawca albo darczyńca postanowił inaczej. Do majątku osobistego zalicza się także przedmioty nabyte w zamian za składniki majątku osobistego.

Oznacza to, że jeżeli żona odziedziczyła dom po ojcu, a następnie go sprzedała, środki uzyskane ze sprzedaży co do zasady pozostają jej majątkiem osobistym. Nie stają się automatycznie majątkiem wspólnym tylko dlatego, że nabywca przelał cenę na wspólny rachunek bankowy małżonków.

Trzeba odróżnić własność pieniędzy od technicznego miejsca ich przechowywania. Rachunek bankowy może być wspólny albo należeć do drugiego małżonka, ale samo zaksięgowanie pieniędzy na takim rachunku nie przesądza jeszcze, że doszło do przeniesienia własności środków.

Przelew na konto męża — tylko w kontekście tej sprawy

Ogólne zasady rozróżnienia między przelewem technicznym, majątkiem wspólnym i darowizną między małżonkami omawia osobny tekst: przelewy między małżonkami a podatek od darowizny.

Tutaj najważniejsze jest to, że pieniądze pochodziły ze sprzedaży odziedziczonej nieruchomości żony, czyli z jej majątku osobistego. Sam przelew przez konto męża nie powinien automatycznie zmieniać właściciela środków, jeżeli dokumenty pokazują rzeczywisty cel operacji.

Wspólne konto bankowe a własność środków

Organy podatkowe od lat podkreślają, że posiadanie wspólnego rachunku bankowego nie przesądza o własności środków znajdujących się na tym rachunku. Samo uczynienie drugiej osoby współposiadaczem konta albo przelanie środków na rachunek drugiego małżonka nie oznacza automatycznie, że doszło do darowizny.

W interpretacji Dyrektora Izby Skarbowej w Katowicach z 09.09.2013 r., nr IBPBII/1/436-152/13/MCZ, wskazano, że dopiero zawarcie umowy darowizny lub faktyczne przekazanie środków finansowych przez żonę na rzecz męża wiązałoby się z koniecznością dokonania zgłoszenia dla celów zwolnienia podatkowego. Tak długo, jak nie dochodzi do bezpłatnego świadczenia na rzecz męża, brak jest podstaw do stosowania podatku od spadków i darowizn wobec niego.

Podobne stanowisko zaprezentowano w interpretacji z 15.03.2016 r., nr IBPB-2-1/4515-224/15/MCZ. Organ wyjaśnił, że wpłata pieniędzy na wspólne konto bankowe przez jednego współposiadacza, bez zawierania umowy darowizny i bez zamiaru nieodpłatnego przysporzenia, nie powoduje automatycznego nabycia tych środków przez drugiego współposiadacza rachunku.

Czy mąż musi złożyć SD-Z2 i zapłacić podatek?

W opisanej sytuacji mąż co do zasady nie ma obowiązku złożenia SD-Z2 ani zapłaty podatku tylko dlatego, że część pieniędzy żony została przelana na jego osobiste konto. Jeżeli nie zawarto umowy darowizny na rzecz męża i mąż nie otrzymał tych środków dla siebie, nie powstaje po jego stronie nabycie podlegające podatkowi od spadków i darowizn.

Formularz SD-Z2 służy zgłoszeniu nabycia własności rzeczy lub praw majątkowych przez osoby z najbliższej rodziny korzystające ze zwolnienia, m.in. małżonka, zstępnych, wstępnych, rodzeństwo, pasierba, ojczyma i macochę. Zgłoszenia dokonuje obdarowany, a nie osoba przekazująca darowiznę.

Jeżeli więc żona rzeczywiście podarowałaby pieniądze mężowi, to mąż jako obdarowany powinien pilnować warunków zwolnienia. Co do zasady, gdy wartość nabycia od tej samej osoby przekracza kwotę wolną przewidzianą dla I grupy podatkowej, czyli 36 120 zł, zgłoszenie SD-Z2 należy złożyć w terminie 6 miesięcy od powstania obowiązku podatkowego. Przy darowiźnie pieniędzy konieczne jest także właściwe udokumentowanie przekazania środków.

Jeżeli jednak mąż jest wyłącznie pośrednikiem, przechowawcą albo osobą wykonującą dyspozycję żony, nie jest obdarowanym. Wtedy samo przejście pieniędzy przez jego rachunek nie powinno być traktowane jako darowizna dla niego.

Darowizna dla córki mieszkającej za granicą

Osobno trzeba ocenić darowiznę dla córki. Jeżeli środki mają zostać przekazane córce, to obdarowaną jest córka, a darczyńcą ten rodzic, z którego majątku pochodzi darowizna. W przedstawionym stanie faktycznym będzie to zasadniczo żona, ponieważ pieniądze pochodzą ze sprzedaży jej majątku osobistego.

Dla bezpieczeństwa dowodowego najlepiej, aby przelew do córki był opisany w sposób jednoznaczny, np. jako darowizna od matki dla córki. Warto zachować dokumenty potwierdzające pochodzenie środków: akt dziedziczenia lub postanowienie spadkowe, umowę sprzedaży nieruchomości, potwierdzenie wpływu ceny oraz potwierdzenia przelewów.

Jeżeli córka mieszka w Australii, obowiązki podatkowe w Polsce mogą zależeć od dodatkowych okoliczności, w szczególności od jej obywatelstwa, miejsca zamieszkania oraz tego, czy nabycie podlega polskiej ustawie o podatku od spadków i darowizn. Jeżeli polskie przepisy mają zastosowanie, to córka jako zstępna może korzystać ze zwolnienia dla najbliższej rodziny, ale przy większych kwotach powinna dochować warunków formalnych, w tym zgłoszenia SD-Z2 w terminie.

Jak udokumentować brak darowizny dla męża?

Przy znaczących kwotach warto zadbać o dokumenty pokazujące, że przelew na rachunek męża miał charakter techniczny. Pomocne może być pisemne oświadczenie żony, że środki pochodzą z jej majątku osobistego i zostały przekazane na konto męża wyłącznie w celu dalszego przelewu na rzecz córki.

W tytułach przelewów należy unikać niejasnych sformułowań sugerujących darowiznę dla męża. Lepszy będzie opis wskazujący cel techniczny, np. przekazanie środków żony do dalszego przelewu dla córki albo środki żony na darowiznę dla córki. Ostateczny tytuł przelewu powinien odpowiadać rzeczywistej treści czynności.

W razie ewentualnych pytań urzędu skarbowego istotne będzie wykazanie, że mąż nie otrzymał pieniędzy do własnego majątku, nie mógł ich swobodnie zużyć na własne cele i nie nastąpiło po jego stronie trwałe przysporzenie.

Gdy przelew lub faktura wskazuje rachunek innej osoby, oprócz relacji małżeńskich trzeba czasem ocenić także sytuację taką jak konto partnerki na fakturze.

Podsumowanie

Przelew środków należących do majątku osobistego żony na osobiste konto męża nie powoduje sam przez się obowiązku złożenia SD-Z2 przez męża ani zapłaty podatku od darowizny. Kluczowe jest to, czy żona przekazała mężowi własność pieniędzy, czy tylko wykorzystała jego rachunek jako etap techniczny przed darowizną dla córki.

Jeżeli mąż nie był obdarowanym, lecz jedynie przechowywał lub przekazywał środki dalej, brak jest podstaw do traktowania tej czynności jako darowizny na jego rzecz. Trzeba jednak prawidłowo udokumentować rzeczywistą darowiznę dla córki i ustalić, czy po jej stronie powstają obowiązki podatkowe w Polsce.

FAQ

Czy sam wpływ pieniędzy żony na wspólne konto oznacza darowiznę dla męża?

Nie. Wspólny rachunek bankowy nie przesądza o tym, że środki stają się współwłasnością obojga małżonków. Jeżeli pieniądze pochodzą z majątku osobistego żony i nie było zamiaru darowania ich mężowi, sam wpływ na konto nie tworzy darowizny.

Kto składa SD-Z2 przy darowiźnie rodzinnej?

SD-Z2 składa obdarowany, czyli osoba, która nabyła pieniądze lub inne prawa majątkowe. Darczyńca zasadniczo nie zgłasza własnej darowizny na tym formularzu.

Czy mąż może przelać córce pieniądze należące do żony?

Może, jeżeli działa za wiedzą i zgodą żony oraz zgodnie z jej dyspozycją. Dla celów dowodowych warto jednak jasno opisać przelew i zachować dokumenty pokazujące, że darczyńcą była żona, a mąż jedynie wykonał przelew.

Czy darowizna dla córki mieszkającej za granicą zawsze podlega zgłoszeniu w Polsce?

Nie zawsze. To zależy od okoliczności, m.in. od rezydencji, obywatelstwa oraz tego, czy nabycie podlega polskiej ustawie o podatku od spadków i darowizn. Przy większych kwotach i przelewach zagranicznych warto ustalić to przed przekazaniem pieniędzy.

Jak najlepiej opisać przelew, aby nie sugerował darowizny dla męża?

Tytuł powinien odpowiadać rzeczywistości. Jeżeli mąż tylko pośredniczy, można wskazać, że są to środki żony przekazane technicznie do dalszego przelewu dla córki. Nie należy wpisywać w tytule darowizny dla męża, jeżeli taka darowizna nie była zamierzona.

Źródła:

1. Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny, t.j. Dz.U. 1964 nr 16 poz. 93
2. Ustawa z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy, t.j. Dz.U. 1964 nr 9 poz. 59
3. Ustawa z dnia 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn, t.j. Dz.U. 1983 nr 45 poz. 207
4. Interpretacja Dyrektora Izby Skarbowej w Katowicach z 09.09.2013 r., nr IBPBII/1/436-152/13/MCZ
5. Interpretacja Dyrektora Izby Skarbowej w Katowicach z 15.03.2016 r., nr IBPB-2-1/4515-224/15/MCZ
6. Interpretacja Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej z 09.11.2017 r., nr 0111-KDIB4.4015.158.2017.2.PB