Darowizna od rodziców a majątek wspólny małżonków

Darowizna od rodziców a majątek osobisty małżonka

Zgodnie z art. 33 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego do majątku osobistego każdego z małżonków należą przedmioty majątkowe nabyte przez dziedziczenie, zapis lub darowiznę, chyba że spadkodawca albo darczyńca inaczej postanowił.

Jeżeli więc rodzice przekazali pieniądze wyłącznie żonie, a z umowy darowizny, tytułu przelewu lub innych okoliczności nie wynika, że darowizna była przeznaczona dla obojga małżonków albo do majątku wspólnego, środki należą do majątku osobistego żony. Sama okoliczność, że małżonkowie pozostają we wspólności ustawowej, nie zmienia tego skutku.

Przy rozliczeniach VAT warto porównać także temat: majątek osobisty.

Inaczej byłoby, gdyby darczyńcy wyraźnie wskazali, że darowizna jest dokonywana na rzecz obojga małżonków albo ma wejść do majątku wspólnego. W praktyce powinno to wynikać z umowy darowizny, tytułu przelewu lub innego jednoznacznego dokumentu.

Czy można przenieść taką darowiznę do majątku wspólnego?

Nie jest dobrym rozwiązaniem proste założenie, że małżonkowie mogą po fakcie dowolnie „wciągnąć” darowane żonie środki do majątku wspólnego zwykłą intercyzą. Art. 49 § 1 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego ogranicza możliwość rozszerzenia wspólności majątkowej na przedmioty majątkowe przypadające małżonkowi z tytułu dziedziczenia, zapisu lub darowizny.

W praktyce trzeba odróżnić trzy sytuacje:

• darowizna od początku była dla żony - środki są jej majątkiem osobistym;
• darowizna od początku była dla obojga małżonków - trzeba mieć dokumenty potwierdzające wolę darczyńców, a skutki podatkowe ocenia się osobno dla każdego obdarowanego;
• żona po otrzymaniu pieniędzy chce przekazać część lub całość mężowi - można rozważyć odrębną darowiznę między małżonkami albo inną umowę przesunięcia majątkowego, ale jej treść powinna być przygotowana ostrożnie.

Najprostszy podatkowo wariant często polega na tym, że rodzice darują pieniądze swojemu dziecku, a następnie małżonek obdarowany przekazuje część środków drugiemu małżonkowi. Trzeba jednak pamiętać, że taka darowizna na rzecz męża powoduje nabycie przez niego środków, a nie automatycznie „naprawia” pierwotną darowiznę od rodziców.

Przy spadkach i darowiznach warto porównać także temat: darowizna od rodziców męża a wspólne.

Co zrobić, gdy przelew już został wykonany?

Jeżeli przelew został wykonany na rachunek żony i z dokumentów wynika, że to ona była obdarowana, nie należy sztucznie zmieniać opisu zdarzenia tylko po to, aby uzyskać korzystniejszy skutek podatkowy. Dokumenty powinny odpowiadać rzeczywistej woli stron i faktycznemu przepływowi pieniędzy.

Możliwe rozwiązania zależą od tego, jaka była rzeczywista intencja rodziców:

• jeżeli rodzice chcieli obdarować tylko córkę, żona powinna zgłosić darowiznę na SD-Z2, jeżeli jest to wymagane, i zachować dowód przelewu;
• jeżeli rodzice od początku chcieli obdarować oboje małżonków, trzeba ustalić, czy da się to wykazać dokumentami; przy większych kwotach warto unikać późniejszego dopisywania męża bez podstawy faktycznej;
• jeżeli po otrzymaniu środków żona chce podzielić się nimi z mężem, można przygotować odrębną umowę darowizny między małżonkami i wykonać przelew na rachunek obdarowanego.

Podatek od darowizny od rodziców dla żony

Darowizna od rodziców dla dziecka należy do najbliższej rodziny objętej zwolnieniem przewidzianym w ustawie o podatku od spadków i darowizn. Zwolnienie może obejmować całą kwotę, także powyżej 70 000 zł, ale pod warunkiem spełnienia wymogów formalnych.

Najważniejsze warunki to:

• zgłoszenie nabycia na formularzu SD-Z2 w terminie 6 miesięcy od dnia otrzymania darowizny;
• udokumentowanie otrzymania pieniędzy przelewem na rachunek płatniczy, rachunek w banku lub SKOK albo przekazem pocztowym, jeżeli darowizna pieniężna przekracza kwotę wolną;
• prawidłowe wskazanie darczyńcy lub darczyńców, ponieważ darowizny od ojca i matki co do zasady ocenia się odrębnie.

Jeżeli żona otrzymała darowiznę od obojga rodziców, w praktyce trzeba ustalić, czy darczyńcą był każdy z rodziców i w jakiej części. Ma to znaczenie dla zgłoszenia oraz ewentualnego obliczania podatku, gdyby zwolnienie nie zostało zachowane.

Darowizna od żony dla męża

Małżonkowie również należą do najbliższej rodziny objętej zwolnieniem podatkowym. Jeżeli żona daruje mężowi część otrzymanych pieniędzy, taka darowizna może być zwolniona z podatku bez limitu, o ile zostaną spełnione warunki z ustawy o podatku od spadków i darowizn.

Przy spadkach i darowiznach warto porównać także temat: darowizna pieniędzy dla córki.

Przy darowiźnie pieniędzy najbezpieczniej sporządzić krótką umowę darowizny, wykonać przelew na rachunek obdarowanego męża i złożyć SD-Z2 w terminie 6 miesięcy, jeżeli wartość darowizny przekracza kwotę wolną albo gdy strony chcą zabezpieczyć pełne zwolnienie przy większej kwocie. Zgłoszenia dokonuje obdarowany, czyli mąż.

Trzeba jednak pamiętać o skutku majątkowym. Darowizna dla męża zasadniczo zasili jego majątek osobisty. Jeżeli środki mają następnie posłużyć do wspólnego zakupu, remontu albo spłaty zobowiązań, warto jasno opisać, z jakiego majątku pochodzą pieniądze i jaki ma być skutek prawny czynności.

Darowizna dla obojga małżonków od rodziców żony

Rodzice żony mogą dokonać darowizny na rzecz obojga małżonków, ale nie zawsze jest to podatkowo najkorzystniejsze. Córka korzysta ze zwolnienia dla najbliższej rodziny, natomiast zięć co do zasady należy do I grupy podatkowej, ale nie jest objęty pełnym zwolnieniem przewidzianym dla tzw. grupy zerowej.

Oznacza to, że część darowizny przypadająca mężowi może być opodatkowana, jeżeli przekroczy kwotę wolną przewidzianą dla I grupy podatkowej. Obecnie kwota wolna dla nabywcy z I grupy podatkowej wynosi 36 120 zł od jednej osoby, przy czym sumuje się nabycia od tej samej osoby w ustawowym okresie pięciu lat.

Jeżeli zwolnienie nie przysługuje albo nie dochowano warunków zwolnienia, podatek ustala się według skali dla I grupy podatkowej. Dla nadwyżki podstawy opodatkowania ponad kwotę wolną stawki wynoszą 3%, 5% albo 7% w zależności od wysokości nadwyżki. Podatnik składa wtedy co do zasady zeznanie SD-3, a podatek płaci po otrzymaniu decyzji organu podatkowego, w terminie wskazanym w przepisach.

Jak bezpiecznie udokumentować przekazanie pieniędzy?

Przy darowiznach pieniężnych największe znaczenie dowodowe mają: umowa darowizny, tytuł przelewu, potwierdzenie wpływu środków i terminowe zgłoszenie podatkowe. W tytule przelewu warto wskazać, kto jest darczyńcą, kto jest obdarowanym i czego dotyczy przelew, na przykład „darowizna dla córki” albo „darowizna dla męża”.

Nie trzeba zawierać umowy darowizny pieniędzy u notariusza, jeżeli darowizna została wykonana. Dla celów dowodowych warto jednak sporządzić prostą umowę pisemną, zwłaszcza gdy kwota jest wysoka albo pieniądze mają być później wykorzystane na zakup nieruchomości, remont lub spłatę kredytu.

Jeżeli pojawił się błąd w zgłoszeniu lub termin SD-Z2 już minął, nie należy zwlekać z wyjaśnieniem sprawy w urzędzie skarbowym. Skutki spóźnienia zależą od szczegółów, w tym od wartości darowizny, liczby darczyńców, wcześniejszych darowizn i tego, czy organ podatkowy podjął już czynności.

Podsumowanie

Darowizna od rodziców przekazana wyłącznie żonie zasadniczo stanowi jej majątek osobisty. Nie oznacza to, że mąż nie może otrzymać części środków, ale powinno to nastąpić przez odrębną, prawidłowo udokumentowaną czynność, najczęściej darowiznę między małżonkami.

Podatkowo najważniejsze są formularz SD-Z2, termin 6 miesięcy i dowód przelewu. Jeżeli darowizna miałaby być dokonana od rodziców żony na rzecz obojga małżonków, trzeba osobno ocenić skutki dla córki i zięcia, ponieważ ich sytuacja podatkowa nie jest taka sama.

FAQ

Czy darowizna od rodziców dla żony automatycznie jest wspólna?

Nie. Jeżeli darczyńcy nie postanowili wyraźnie inaczej, darowizna dla jednego małżonka wchodzi do jego majątku osobistego, mimo że w małżeństwie istnieje wspólność ustawowa.

Czy rodzice mogą po przelewie zmienić darowiznę na darowiznę dla obojga?

To zależy od rzeczywistej woli stron i dokumentów. Nie powinno się tworzyć dokumentów sprzecznych z wykonanym przelewem i pierwotną umową. Jeżeli od początku chodziło o darowiznę dla obojga, trzeba ocenić, czy da się to rzetelnie wykazać.

Kto składa SD-Z2 przy darowiźnie od rodziców?

Formularz składa obdarowany. Jeżeli darowiznę otrzymała żona, zgłoszenia dokonuje żona. Jeżeli później żona daruje część pieniędzy mężowi, przy tej drugiej darowiźnie zgłoszenia dokonuje mąż.

Czy darowizna od żony dla męża jest opodatkowana?

Może być całkowicie zwolniona z podatku, ponieważ małżonkowie należą do najbliższej rodziny objętej zwolnieniem. Przy większych kwotach trzeba jednak dopilnować zgłoszenia SD-Z2 w terminie 6 miesięcy i udokumentowania przekazania pieniędzy przelewem.

Co się stanie, jeśli termin SD-Z2 minął?

Utrata terminu może oznaczać utratę zwolnienia i konieczność rozliczenia darowizny na zasadach właściwych dla danej grupy podatkowej. W takiej sytuacji trzeba przeanalizować kwotę, liczbę darczyńców, wcześniejsze darowizny i możliwe działania wobec urzędu skarbowego.

Źródła:

1. Ustawa z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy - Dz.U. 1964 nr 9 poz. 59

2. Ustawa z dnia 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn - Dz.U. 1983 nr 45 poz. 207