- W aktualnej interpretacji KIS sprzedaż własnych dzieł wykonywana poza działalnością gospodarczą została zakwalifikowana do przychodów z praw majątkowych z art. 18 ustawy o PIT, a nie automatycznie do działalności wykonywanej osobiście z art. 13.
- Zakwalifikowanie przychodu do art. 18 nie oznacza jeszcze automatycznego prawa do 50% kosztów. Trzeba odrębnie zbadać przesłanki z art. 22 ust. 9 pkt 3 i ust. 9b ustawy o PIT.
- Jeżeli sprzedaż własnych dzieł następuje w ramach działalności gospodarczej, przychód jest rozliczany w działalności, a art. 22 ust. 12 wyłącza stosowanie 50% kosztów z art. 22 ust. 9.
- Jeżeli galeria objęta art. 41 ust. 1 wypłaca polskiemu rezydentowi należność zakwalifikowaną do art. 18, trzeba uwzględnić jej ustawowe obowiązki płatnika. Sam brak potrącenia podatku przez galerię nie oznacza automatycznie, że artysta powinien sam wpłacać miesięczne zaliczki.
- PIT i VAT należy analizować oddzielnie. W 2026 r. limit zwolnienia podmiotowego z VAT wynosi co do zasady 240 000 zł, ale najpierw trzeba ustalić, czy artysta w ogóle działa jako podatnik VAT i czy spełnia warunki zwolnienia.
Najpierw ustal, w jakiej roli działa galeria
Umowa komisu została uregulowana w art. 765 Kodeksu cywilnego. W klasycznym komisie galeria jako komisant zobowiązuje się za wynagrodzeniem do sprzedaży rzeczy ruchomej na rachunek artysty jako komitenta, ale działa wobec nabywcy we własnym imieniu.
Nie każda współpraca nazywana potocznie „komisem” rzeczywiście nim jednak jest. Przed ustaleniem podatku trzeba sprawdzić, czy galeria:
- sprzedaje dzieło we własnym imieniu na rachunek artysty jako komisant,
- jest tylko pośrednikiem i kojarzy artystę z nabywcą,
- kupuje dzieło od artysty, a następnie odsprzedaje je na własny rachunek.
Umowa powinna wskazywać, jaka kwota należy się twórcy, jak obliczana jest prowizja lub marża galerii, kto ponosi jej ekonomiczny ciężar oraz jakie dokumenty rozliczeniowe otrzymuje artysta. Dopiero na tej podstawie można prawidłowo określić przychód i ewentualne koszty.
Oddzielnie trzeba sprawdzić prawa autorskie. Zgodnie z art. 52 ustawy o prawie autorskim samo przeniesienie własności egzemplarza utworu nie powoduje przejścia autorskich praw majątkowych, jeżeli umowa nie stanowi inaczej. Nabywca obrazu może więc stać się właścicielem płótna bez nabywania prawa do jego zwielokrotniania, publikowania czy wykorzystywania w reklamie.
Sprzedaż własnych dzieł poza firmą – aktualny kierunek w PIT
Dotychczas sprzedaż własnych dzieł przez twórcę bywała kwalifikowana jako osobiście wykonywana działalność artystyczna z art. 13 ustawy o PIT. Nie powinno się już przyjmować takiej kwalifikacji automatycznie.
W interpretacji indywidualnej Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej z 4 sierpnia 2026 r., sygn. 0112-KDIL2-2.4011.482.2026.4.IM, rozpatrywano sytuację twórczyni wykonującej własne obrazy i inne dzieła plastyczne poza działalnością gospodarczą. Organ stwierdził, że przychody ze sprzedaży tych dzieł należy zaliczyć do źródła określonego w art. 10 ust. 1 pkt 7 w związku z art. 18 ustawy o PIT, czyli do praw majątkowych.
Co ważne, podatniczka wskazywała, że przy sprzedaży nie udziela dodatkowej licencji ani nie przenosi odrębnie praw autorskich. Mimo to KIS przyjął w opisanym stanie przyszłym źródło z art. 18. Jest to ważny, aktualny kierunek wykładni dla twórców sprzedających własne prace poza działalnością gospodarczą.
Interpretacja indywidualna nie tworzy jednak powszechnie obowiązującej reguły dla każdej sprzedaży dzieła. Chroni adresata w granicach opisanego stanu faktycznego lub zdarzenia przyszłego. Jeżeli twórca działa w sposób zorganizowany i ciągły, sprzedaje na większą skalę albo działalność artystyczna stanowi element prowadzonego przedsiębiorstwa, kwalifikacja może być inna. Szersze zagadnienia dotyczące sprzedaży własnoręcznie malowanych obrazów bez działalności wymagają więc każdorazowo oceny rzeczywistego sposobu działania.
- Sprzedaż własnych dzieł poza działalnością gospodarczą – w świetle aktualnej interpretacji KIS należy w pierwszej kolejności przeanalizować art. 18 ustawy o PIT oraz obowiązki ewentualnego płatnika.
- Sprzedaż w ramach działalności gospodarczej – przychód pozostaje przychodem z działalności, a koszty rozlicza się według zasad właściwych dla tego źródła; 50% KUP z art. 22 ust. 9 nie stosuje się do przychodów z art. 14.
- Wynagrodzenie związane z prawami autorskimi – osobno bada się możliwość zastosowania 50% kosztów, uwzględniając treść umowy, rodzaj twórczości, dokumentację i roczny limit.
Nie wiesz, jak galeria powinna rozliczyć Twoją sprzedaż?
Treść umowy może przesądzać o źródle przychodu, kosztach oraz obowiązkach galerii jako płatnika. Prawnik może przeanalizować umowę i sposób rozliczeń przed zastosowaniem konkretnego wariantu podatkowego.
Przeanalizuj umowę z galerią ›Czy artysta może zastosować 50% koszty uzyskania przychodu?
Zakwalifikowanie wpływu do przychodów z praw majątkowych nie oznacza automatycznie prawa do 50% kosztów. Są to dwa odrębne etapy analizy. Co znamienne, interpretacja z 4 sierpnia 2026 r. rozstrzygała źródło przychodu, natomiast możliwość zastosowania 50% kosztów w wariancie sprzedaży poza działalnością gospodarczą została z tego rozstrzygnięcia wyłączona.
Art. 22 ust. 9 pkt 3 ustawy o PIT przewiduje 50% koszty przy przychodach z korzystania przez twórców z praw autorskich lub rozporządzania tymi prawami. Dodatkowo art. 22 ust. 9b ogranicza stosowanie tej preferencji do określonych rodzajów działalności twórczej. W katalogu tym znajdują się m.in. sztuki plastyczne.
Przed zastosowaniem 50% kosztów trzeba zatem ustalić łącznie, czy:
- powstał utwór w rozumieniu prawa autorskiego, a podatnik jest jego twórcą;
- konkretne wynagrodzenie pozostaje w wymaganym związku z korzystaniem z praw autorskich lub rozporządzaniem tymi prawami;
- rodzaj działalności twórczej mieści się w art. 22 ust. 9b ustawy o PIT;
- treść umowy i dokumenty pozwalają wykazać, za co artysta otrzymał wynagrodzenie;
- nie znajduje zastosowania wyłączenie dotyczące przychodów z działalności gospodarczej.
Sama sprzedaż fizycznego oryginału nie przenosi automatycznie autorskich praw majątkowych. Z drugiej strony nie można też przyjąć przeciwnej automatycznej zasady, że obecność sprzedaży egzemplarza zawsze wyklucza 50% koszty. Jeżeli umowa przewiduje odrębne wynagrodzenie za licencję lub przeniesienie określonych praw autorskich, ta część rozliczenia wymaga osobnej oceny.
W 2026 r. łączne 50% koszty z tytułów wymienionych w art. 22 ust. 9 pkt 1–3 nie mogą co do zasady przekroczyć 120 000 zł w roku podatkowym. Jeżeli rzeczywiście poniesione i prawidłowo udokumentowane koszty są wyższe od wynikających z normy procentowej, ustawa pozwala w odpowiednich przypadkach uwzględnić koszty faktyczne.
Nie należy natomiast wracać do dawnego założenia, że domyślnym rozwiązaniem dla sprzedaży własnych dzieł są „standardowe koszty 20%”. Takie koszty procentowe są przewidziane dla określonych przychodów z działalności wykonywanej osobiście. Po zakwalifikowaniu sprzedaży do art. 18 nie można stosować ich tylko dlatego, że wcześniej przyjmowano źródło z art. 13.
Jak rozliczyć prowizję galerii?
Prowizji galerii nie należy przedstawiać jako kosztu, który zawsze można po prostu odjąć od przychodu artysty. Najpierw trzeba ustalić konstrukcję umowy i sposób rozliczenia konkretnej sprzedaży.
Znaczenie ma w szczególności:
- cena, za którą galeria sprzedaje dzieło nabywcy;
- kwota, do której zgodnie z umową uprawniony jest artysta;
- wysokość i sposób naliczenia prowizji;
- to, czy prowizja jest wydatkiem ponoszonym przez twórcę, czy galeria osiąga własną marżę w odmiennym modelu umownym;
- dokument rozliczeniowy galerii i sposób przepływu pieniędzy;
- ewentualne wyodrębnienie wynagrodzenia za licencję lub przeniesienie praw autorskich.
Galeria sprzedaje w komisie obraz za 6000 zł. Z umowy i rozliczenia wynika, że sprzedaż następuje na rachunek artystki, a galeria potrąca należną od artystki prowizję 1200 zł. Dokumenty pozwalają więc ustalić zarówno cenę sprzedaży, jak i koszt obsługi galerii. Jeżeli rozliczenie opiera się na faktycznych kosztach, prowizja może być analizowana jako wydatek związany z uzyskaniem przychodu. Nie należy jednak automatycznie dodawać tej prowizji do 50% kosztów procentowych dla tego samego przychodu – trzeba zastosować właściwy dla danego przypadku sposób ustalania kosztów i uniknąć podwójnego odliczenia.
Inaczej wygląda sytuacja, gdy galeria po prostu kupuje obraz od artysty za 4000 zł, staje się jego właścicielem, a następnie sprzedaje go klientowi za 6000 zł na własny rachunek. Nie ma wówczas podstaw, aby różnicę 2000 zł automatycznie przedstawiać jako „prowizję artysty”. Jest to inny model prawny i podatkowy niż komis.
Kto powinien pobrać zaliczkę na PIT?
To jeden z najważniejszych skutków zakwalifikowania należności do art. 18 ustawy o PIT. Zgodnie z art. 41 ust. 1 osoby fizyczne prowadzące działalność gospodarczą, osoby prawne oraz wskazane w tym przepisie jednostki, które wypłacają polskiemu rezydentowi świadczenia z tytułu m.in. praw majątkowych z art. 18, są obowiązane jako płatnicy pobierać zaliczki na podatek dochodowy.
Jeżeli więc przedsiębiorca prowadzący galerię lub spółka będąca galerią wypłaca artyście należność stanowiącą przychód z art. 18, nie można z góry przyjąć zasady: „galeria nie potrąciła podatku, więc artysta sam wpłaca zaliczkę”. Najpierw trzeba ustalić, czy na galerii ciążył ustawowy obowiązek płatnika.
Płatnik stosuje najniższą stawkę określoną w skali podatkowej, czyli obecnie 12%, do podstawy ustalonej zgodnie z art. 41 ust. 1. Przepis odwołuje się przy tym do miesięcznych kosztów uzyskania przychodów określonych w art. 22 ust. 9. Dlatego prawidłowe ustalenie, czy w danej wypłacie są podstawy do zastosowania 50% kosztów, ma znaczenie już na etapie poboru zaliczki przez galerię. Dla przychodów z art. 18 nie należy automatycznie podstawiać 20% kosztów właściwych dla niektórych przychodów z art. 13.
Galeria pełniąca funkcję płatnika powinna prawidłowo pobrać i odprowadzić zaliczkę oraz wykazać wypłatę w odpowiedniej informacji podatkowej, co do zasady PIT-11. Ustawowego obowiązku płatnika nie można skutecznie wyłączyć samym postanowieniem umowy, że wszystkie podatki rozlicza artysta.
Jeżeli natomiast należność z praw majątkowych jest uzyskiwana bez pośrednictwa podmiotu będącego płatnikiem, trzeba odróżnić rozliczenie roczne od obowiązku zaliczkowego. Art. 44 ustawy o PIT przewiduje samodzielne zaliczki dla określonych kategorii dochodów uzyskiwanych bez płatnika, ale nie ustanawia ogólnej zasady samodzielnych miesięcznych zaliczek dla każdego krajowego przychodu z art. 18. Dlatego stary schemat „brak potrącenia przez galerię = artysta sam płaci miesięczne zaliczki” jest zbyt szeroki. Przychód pozostaje oczywiście do wykazania w prawidłowym zeznaniu rocznym.
Sprzedaż dzieł w działalności gospodarczej
Jeżeli sprzedaż własnych dzieł jest elementem pozarolniczej działalności gospodarczej, zasady są inne. W interpretacji z 4 sierpnia 2026 r. KIS potwierdził, że przychody ze sprzedaży własnych wyrobów artystycznych pozostające w działalności gospodarczej są rozliczane właśnie w tym źródle.
Ma to bezpośredni skutek dla kosztów. Art. 22 ust. 12 ustawy o PIT stanowi, że do przychodów, o których mowa w art. 14, nie mają zastosowania koszty określone w art. 22 ust. 9. Oznacza to wyłączenie 50% kosztów autorskich przy przychodach osiąganych w działalności gospodarczej.
Przedsiębiorca rozlicza wtedy wydatki według zasad właściwych dla działalności gospodarczej, czyli przede wszystkim jako faktycznie poniesione i odpowiednio udokumentowane koszty pozostające w związku z osiągnięciem przychodu albo zachowaniem lub zabezpieczeniem jego źródła, z uwzględnieniem ustawowych wyłączeń.
Sam fakt wykreślenia odpowiedniego kodu z CEIDG nie przesądza jeszcze, że sprzedaż stała się prywatna. Dla PIT liczy się również faktyczny sposób prowadzenia aktywności, w szczególności jej zorganizowanie, ciągłość, zarobkowy charakter oraz związek z prowadzonym przedsiębiorstwem.
VAT przy sprzedaży dzieł przez galerię
PIT i VAT posługują się odrębnymi zasadami. To, że sprzedaż dzieł została dla PIT zakwalifikowana poza działalnością gospodarczą, nie przesądza automatycznie, że artysta nie wykonuje działalności gospodarczej w rozumieniu ustawy o VAT.
Trzeba najpierw ustalić, czy artysta działa jako podatnik VAT w rozumieniu art. 15 ustawy o VAT, a następnie przeanalizować model współpracy z galerią. Przy rzeczywistym komisie sposób opodatkowania i dokumentowania nie musi być taki sam jak w przypadku zwykłego pośrednictwa albo sprzedaży dzieła galerii na własność.
Jeżeli artysta jest podatnikiem VAT, może w odpowiednich okolicznościach korzystać ze zwolnienia podmiotowego. Od 1 stycznia 2026 r. krajowy limit tego zwolnienia wynosi co do zasady 240 000 zł wartości sprzedaży bez podatku. Dla osoby rozpoczynającej wykonywanie czynności opodatkowanych w trakcie roku limit ustala się proporcjonalnie do okresu działalności. Trzeba jednak również sprawdzić wyłączenia ze zwolnienia przewidziane w art. 113 ust. 13 ustawy o VAT.
Nie należy więc wyciągać wniosku, że brak firmy w CEIDG automatycznie oznacza brak VAT. O statusie podatnika decydują przepisy ustawy o VAT i rzeczywisty charakter wykonywanych czynności.
Co powinno znaleźć się w umowie z galerią?
Dobrze przygotowana umowa znacznie ułatwia ustalenie prawidłowego rozliczenia. Powinna w szczególności określać:
- czy galeria działa jako komisant, pośrednik czy nabywca dzieła;
- kto zawiera umowę sprzedaży z końcowym kupującym;
- cenę sprzedaży albo sposób jej ustalania;
- kwotę należną artyście;
- wysokość, podstawę i sposób potrącenia prowizji lub marży galerii;
- termin i sposób rozliczenia wpływów;
- jakie zestawienie lub inny dokument rozliczeniowy otrzyma twórca;
- czy sprzedawana jest wyłącznie własność egzemplarza dzieła;
- czy artysta udziela licencji albo przenosi określone autorskie prawa majątkowe i na jakich polach eksploatacji;
- czy wynagrodzenie dotyczące praw autorskich zostało wyodrębnione;
- jak galeria realizuje ewentualne obowiązki płatnika PIT.
Artysta sprzedaje oryginał grafiki, a umowa przewiduje dodatkowo odrębne wynagrodzenie za udzielenie licencji na wykorzystanie grafiki w materiałach reklamowych. W takim modelu trzeba rozdzielić skutki sprzedaży egzemplarza i wynagrodzenia za prawa autorskie. Wyodrębniona część licencyjna może uzasadniać analizę 50% kosztów, jeżeli spełnione są wszystkie ustawowe warunki. Nie oznacza to automatycznie, że identyczne koszty należy zastosować do każdej części wynagrodzenia.
FAQ
Czy sprzedaż własnego obrazu poza firmą jest działalnością wykonywaną osobiście?
Nie należy już przyjmować tego automatycznie. W interpretacji Dyrektora KIS z 4 sierpnia 2026 r. sprzedaż własnych dzieł plastycznych wykonywana poza działalnością gospodarczą została zakwalifikowana do praw majątkowych z art. 18 ustawy o PIT. Każdy przypadek trzeba jednak oceniać na podstawie rzeczywistych okoliczności.
Czy 50% koszty przysługują zawsze przy sprzedaży własnego obrazu?
Nie. Najpierw trzeba ustalić, czy wynagrodzenie spełnia przesłanki art. 22 ust. 9 pkt 3, w szczególności czy pozostaje w wymaganym związku z korzystaniem z praw autorskich lub rozporządzaniem nimi. Sama kwalifikacja przychodu do art. 18 nie przesądza jeszcze o 50% kosztach.
Czy sprzedaż oryginału przenosi prawa autorskie na kupującego?
Nie automatycznie. Zgodnie z art. 52 ustawy o prawie autorskim przeniesienie własności egzemplarza utworu nie powoduje samo przez się przejścia autorskich praw majątkowych. Jeżeli strony chcą przenieść takie prawa, umowa musi odpowiednio regulować tę kwestię.
Czy prowizja galerii zawsze jest kosztem artysty?
Nie. Zależy to od konstrukcji umowy i dokumentów. W rzeczywistym komisie prowizja ponoszona przez artystę może być wydatkiem związanym z uzyskaniem przychodu, ale w modelu, w którym galeria kupuje dzieło lub osiąga własną marżę, rozliczenie wygląda inaczej. Prowizji nie należy też automatycznie dodawać do 50% kosztów procentowych.
Czy galeria powinna potrącić zaliczkę na PIT?
Jeżeli wypłata stanowi przychód z art. 18 i galeria jest podmiotem wymienionym w art. 41 ust. 1 ustawy o PIT, co do zasady ciąży na niej obowiązek płatnika. Dlatego przed założeniem, że podatek w trakcie roku ma sam wpłacać artysta, trzeba sprawdzić status galerii i kwalifikację wypłacanej należności.
Czy artysta bez działalności gospodarczej może podlegać VAT?
Tak. Pojęcie działalności gospodarczej w ustawie o VAT jest samodzielne i nie zależy wyłącznie od wpisu do CEIDG ani od kwalifikacji przychodu w PIT. Jeżeli artysta jest podatnikiem VAT, należy następnie sprawdzić możliwość zastosowania zwolnienia, w tym obowiązujący w 2026 r. limit 240 000 zł oraz ustawowe wyłączenia.
Twoja sytuacja wymaga indywidualnej oceny?
Opisz sposób współpracy z galerią, treść umowy, prowizję oraz zasady dotyczące praw autorskich. Prawnik może ocenić właściwe źródło przychodu, koszty i obowiązki płatnika.
Opisz swoją sprawę prawnikowi ›Wycena zwykle w ciągu 2 godzin
Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje
Źródła:
1. Ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych, tekst jednolity Dz.U. 2026 poz. 592 – ISAP
2. Interpretacja indywidualna Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej z 4 sierpnia 2026 r., sygn. 0112-KDIL2-2.4011.482.2026.4.IM – baza Eureka MF
3. Ustawa z dnia 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych, tekst jednolity Dz.U. 2025 poz. 24 – ISAP
4. Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny – ISAP
5. Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług, tekst jednolity Dz.U. 2025 poz. 775 – ELI
6. Ministerstwo Finansów, zasady zwolnienia podmiotowego z VAT w 2026 r. – podatki.gov.pl
