- Nabycie mieszkania w spadku po cioci podlega podatkowi od spadków i darowizn, chyba że konkretna sytuacja mieści się w ustawowym zwolnieniu.
- Ciocia będąca siostrą matki albo ojca oznacza zwykle II grupę podatkową; „ciocia” wyłącznie potoczna albo przez powinowactwo może wymagać osobnej kwalifikacji.
- Deklarację SD-3 składa się zasadniczo w terminie miesiąca od powstania obowiązku podatkowego, a podatek płaci się po doręczeniu decyzji urzędu.
- Przy sprzedaży odziedziczonego mieszkania pięcioletni termin PIT liczy się od końca roku nabycia nieruchomości przez spadkodawcę.
Podatek od spadku a podatek PIT przy sprzedaży mieszkania
W opisanej sytuacji trzeba rozdzielić dwa różne podatki. Pierwszy to podatek od spadków i darowizn, który dotyczy samego nabycia mieszkania po zmarłej cioci. Drugi to podatek dochodowy PIT, który może pojawić się dopiero wtedy, gdy spadkobierca sprzedaje odziedziczoną nieruchomość.
Jeżeli w skład sprawy spadkowej wchodzą także świadczenia po zmarłym, osobno należy przeanalizować wypłatę środków z OFE i ZUS.
To, że ciocia kupiła mieszkanie w 1991 r., ma duże znaczenie dla ewentualnej sprzedaży mieszkania przez spadkobiercę. Nie przesądza jednak samo w sobie o tym, czy trzeba zapłacić podatek od spadku.
Zgodnie z art. 10 ust. 5 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, przy odpłatnym zbyciu nieruchomości nabytej w spadku pięcioletni termin liczy się od końca roku kalendarzowego, w którym nieruchomość nabył lub wybudował spadkodawca. Jeżeli więc ciocia rzeczywiście nabyła całe mieszkanie w 1991 r., sprzedaż takiego mieszkania przez spadkobiercę co do zasady nie powinna powodować PIT z tytułu sprzedaży nieruchomości.
Trzeba jednak uważać na szczegóły. Inaczej może być, jeżeli ciocia nabyła tylko część mieszkania w 1991 r., a pozostałą część później, albo gdy po drodze doszło do działu spadku, zniesienia współwłasności, rozszerzenia wspólności majątkowej lub innego zdarzenia zmieniającego zakres prawa do lokalu.
Masz problem prawny podobny do opisanego w artykule?
Opisz swoją sprawę prawnikowi ›Wycena zwykle w ciągu 2 godzin • Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje
Czy spadkobierca po cioci musi zgłosić mieszkanie do urzędu skarbowego?
Tak, w typowej sytuacji spadkobierca dziedziczący po cioci powinien rozliczyć nabycie spadku w podatku od spadków i darowizn. Nie jest to rozliczenie w PIT, lecz odrębna procedura podatkowa.
Jeżeli ciocia była siostrą matki albo ojca spadkobiercy, spadkobierca należy zasadniczo do II grupy podatkowej. Do tej grupy należą m.in. zstępni rodzeństwa oraz rodzeństwo rodziców. Jeżeli jednak określenie „ciocia” oznacza osobę niespokrewnioną albo powinowatą w innym układzie rodzinnym, grupa podatkowa może być inna i warto ją sprawdzić przed złożeniem zeznania.
Ciocia nie należy do tzw. najbliższej rodziny objętej pełnym zwolnieniem dla grupy zerowej na formularzu SD-Z2. Dlatego przy dziedziczeniu po cioci najczęściej składa się zeznanie SD-3, a urząd skarbowy wydaje decyzję ustalającą podatek.
SD-3 i decyzja podatkowa przy spadku po cioci
Przy spadku po cioci spadkobierca co do zasady nie korzysta z pełnego zwolnienia przewidzianego dla tzw. grupy zerowej. Dlatego znaczenie ma terminowe zeznanie SD-3, wartość nabytego udziału oraz decyzja naczelnika urzędu skarbowego ustalająca podatek.
Nie trzeba w tym miejscu powtarzać całej procedury SD-3. Jeżeli problem dotyczy spóźnienia, dokumentów albo konsekwencji po terminie, punktem odniesienia jest osobny artykuł o tym, co zrobić, gdy zeznanie SD-3 składane jest po terminie.
Czy sprzedaż mieszkania po cioci będzie opodatkowana PIT?
Jeżeli ciocia kupiła mieszkanie w 1991 r., pięcioletni termin dla PIT upłynął już dawno. Oznacza to, że sprzedaż mieszkania przez spadkobiercę, który odziedziczył je po cioci, co do zasady nie stanowi źródła przychodu opodatkowanego PIT z art. 10 ust. 1 pkt 8 ustawy o PIT.
Nie trzeba wówczas składać PIT-39 wyłącznie z powodu takiej sprzedaży. Jeżeli jednak w stanie faktycznym pojawiają się dodatkowe okoliczności, na przykład późniejsze nabycie udziału przez spadkodawcę albo dział spadku ze spłatami, warto przeanalizować dokumenty własności przed podpisaniem aktu sprzedaży.
Podsumowując: data 1991 r. może chronić przed PIT przy sprzedaży, ale nie zwalnia z obowiązków w podatku od spadków i darowizn.
Przykłady
Poniższe przykłady pokazują, jak odróżnić podatek od nabycia spadku od podatku przy sprzedaży odziedziczonego mieszkania.
Pan Marek odziedziczył w 2020 r. mieszkanie po cioci, która kupiła je w 1991 r. Jeżeli ciocia była właścicielką całego lokalu od 1991 r., sprzedaż mieszkania przez pana Marka zasadniczo nie wywoła PIT, ponieważ pięcioletni termin liczy się od końca 1991 r. Pan Marek powinien jednak rozliczyć nabycie spadku w podatku od spadków i darowizn, według zasad właściwych dla daty powstania obowiązku podatkowego.
Pani Anna otrzymała w spadku udział w mieszkaniu po cioci. Okazało się, że ciocia połowę mieszkania kupiła w 1991 r., ale drugą połowę odziedziczyła po mężu znacznie później. Przed sprzedażą trzeba więc sprawdzić, czy dla całego udziału pięcioletni termin w PIT już minął. Niezależnie od tego pani Anna musi ustalić obowiązki w podatku od spadków i darowizn.
Pan Jan mówi, że odziedziczył mieszkanie po „cioci”, ale w dokumentach okazało się, że była to niespokrewniona przyjaciółka rodziny. W takiej sytuacji urząd może zakwalifikować nabywcę do innej grupy podatkowej niż II grupa. To wpływa na kwotę wolną i wysokość podatku, dlatego przed złożeniem SD-3 należy prawidłowo ustalić stopień pokrewieństwa albo jego brak.
FAQ
Czy mieszkanie po cioci trzeba zgłosić do urzędu skarbowego?
Tak, w typowej sytuacji należy złożyć SD-3. Dziedziczenie po cioci nie korzysta z pełnego zwolnienia przewidzianego dla najbliższej rodziny z tzw. grupy zerowej.
Czy data zakupu mieszkania przez ciocię wpływa na podatek od spadku?
Nie przesądza o podatku od spadków i darowizn. Data nabycia przez ciocię ma natomiast znaczenie dla PIT, jeżeli spadkobierca sprzeda odziedziczone mieszkanie.
Czy po sprzedaży mieszkania odziedziczonego po cioci trzeba zapłacić PIT?
Jeżeli pięcioletni termin liczony od końca roku nabycia mieszkania przez ciocię już minął, sprzedaż co do zasady nie jest opodatkowana PIT. Przy mieszkaniu kupionym przez ciocię w 1991 r. termin ten zasadniczo upłynął.
Kiedy płaci się podatek od spadku po cioci?
Najpierw składa się SD-3, a następnie urząd skarbowy wydaje decyzję ustalającą podatek. Zapłata następuje w terminie 14 dni od doręczenia tej decyzji.
Czy obecna kwota wolna zawsze ma zastosowanie do spadku z 2020 r.?
Nie zawsze. W podatku od spadków i darowizn trzeba ustalić datę powstania obowiązku podatkowego. Jeżeli powstał on w 2020 r., mogą mieć zastosowanie ówczesne, niższe kwoty i progi.
Potrzebujesz pomocy w swojej sprawie?
Opisz swoją sprawę prawnikowi ›
Wycena zwykle w ciągu 2 godzin
Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje
Źródła:
1. Ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych - Dz.U. 1991 nr 80 poz. 350 z późn. zm.
2. Ustawa z dnia 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn - Dz.U. 1983 nr 45 poz. 207 z późn. zm.
