Autor: Aleksander Słysz
Mamy pytanie odnośnie najmu. Synowie po śmierci ojca odziedziczyli budynek, z którego po remoncie uzyskano 4 mieszkania. Nie dokonali podziału, a ojciec zapisał im po 50% własności. Jeden z synów zgłosił do US, że uzyskał pierwszą wpłatę i będzie wynajmował mieszkania. Drugi syn (współwłaściciel) nie chce uzyskiwać z tego tytułu dochodu. Co synowie powinni zrobić, aby nie było problemów z US?

Zasadą jest, iż przychody ze wspólnej własności u każdego podatnika określa się proporcjonalnie do jego prawa w udziale w zysku. Zgodnie bowiem z art. 8 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych przychody m.in. ze wspólnej własności, wspólnego przedsięwzięcia, wspólnego posiadania lub wspólnego użytkowania rzeczy lub praw majątkowych u każdego podatnika określa się proporcjonalnie do jego prawa do udziału w zysku (udziału) oraz, co do zasady, łączy się z pozostałymi przychodami ze źródeł, z których dochód podlega opodatkowaniu według skali, o której mowa w art. 27 ust. 1 ustawy. Co istotne w przypadku braku przeciwnego dowodu przyjmuje się, że prawa do udziału w zysku (udziału) są równe. W takiej sytuacji, rzeczywiście jeśli bracia nie podejmą żadnych kroków, to obaj winni, po połowie, rozliczać osiągany z nieruchomości przychód.
Na przestrzeni ostatniej dekady zmieniała się praktyka organów podatkowych w tym zakresie, w pewnym okresie nawet uznawano, że konieczne jest zniesienie współwłasności.
Obecnie uznaje się, że wystarczy, iż współwłaściciele zawrą ze sobą umowę cywilnoprawną, w ramach swobody kontraktowania, że tylko jeden z nich jest uprawniony do pobierania pożytków, przychodów z najmu, nieruchomości wspólnej. Nie można wykluczyć, że w opisanym zakresie ponownie zmieni się linia wykładni prezentowana przez organy podatkowe i ministerstwo finansów, aktualnie jednak jest ona korzystna.
Takie stanowisko jak powyżej zaprezentowane znajdziemy m.in. w piśmie z dnia 2 lutego 2010 r. autorstwa Izby Skarbowej w Warszawie [sygn. IPPB1/415-856/09-2/AG], gdzie przeczytać możemy:
„Mając na uwadze powyższe należy stwierdzić, iż warunkiem powstania obowiązku podatkowego w przypadku każdego współwłaściciela nie jest posiadanie udziału we własności lokalu, lecz prawo do pobierania pożytków z udziału w nieruchomości. Na skutek opisanego powyżej ukształtowania stosunków między współwłaścicielami lokalu mieszkalnego, obowiązek podatkowy powstanie wyłącznie u wnioskodawcy jako u współwłaściciela uprawnionego do pobierania pożytków z jego wynajmu. Umowa zawarta przez współwłaścicieli nie znosi współwłasności, powoduje jednak, iż wnioskodawca ma pełny udział w przychodach, jakie rzecz przynosi oraz w pełnym stopniu obciążają go koszty związane z jej utrzymaniem”.
Stanowisko to akceptuje doktryna:
„Zgodnie z zasadą swobody umów nie ma żadnych przeszkód aby pozostali współwłaściciele mieszkania scedowali na rzecz jednego ze współwłaścicieli część dochodów z tytułu wynajmu. W takiej sytuacji tylko współwłaściciel, który faktycznie będzie uzyskiwał przychody z tytułu najmu, będzie zobowiązany do rozliczania tych przychodów w podatku dochodowym” (K. Kamiński, LEX, QA 642739).
Bracia z odziedziczonej kamienicy
Marek i Paweł odziedziczyli po ojcu kamienicę w centrum miasta. Po remoncie wynajęli cztery mieszkania. Marek od razu zgłosił działalność najmu do urzędu skarbowego i zaczął rozliczać przychody. Paweł uznał, że nie chce się tym zajmować, a pieniądze z wynajmu nie są mu potrzebne. Bracia podpisali więc prostą umowę cywilną, że tylko Marek pobiera pożytki i ponosi związane z tym koszty. Dzięki temu obowiązek podatkowy spoczywa wyłącznie na nim.
Ciocia i siostrzenica – wspólny dom, różne potrzeby
Pani Helena i jej siostrzenica Aneta wspólnie odziedziczyły domek jednorodzinny na obrzeżach miasta. Aneta wynajęła go studentom i zajmuje się najmem. Pani Helena mieszka za granicą i nie jest zainteresowana żadnym zyskiem. Zawarły więc umowę, że Aneta przejmuje całość przychodów z wynajmu, ale też sama pokrywa wszystkie wydatki. Podatkowo – obowiązek rozliczenia ciąży wyłącznie na Anecie.
Dwaj kuzyni i wynajem lokali użytkowych
Tomasz i Łukasz odziedziczyli po dziadku pawilon handlowy z czterema lokalami. Łukasz prowadzi firmę i wynajmuje wszystkie lokale, Tomasz w ogóle się tym nie interesuje. Zawarli między sobą umowę, że Łukasz ma pełne prawo do przychodów i zajmuje się całą administracją. Dzięki temu Tomasz nie musi rozliczać się z fiskusem, mimo że formalnie pozostaje współwłaścicielem.
W przypadku współwłasności nieruchomości istotne jest, aby już na wczesnym etapie najmu ustalić zasady dotyczące podziału przychodów. Choć co do zasady fiskus zakłada równy udział w zyskach, współwłaściciele mogą w ramach swobody umów ustalić, że tylko jedna osoba będzie pobierała pożytki z najmu i ponosiła związane z tym koszty oraz obowiązki podatkowe. Taka umowa nie znosi współwłasności, ale skutecznie przesuwa ciężar rozliczeń na jednego z właścicieli. Dla bezpieczeństwa warto sporządzić ją w formie pisemnej, by uniknąć wątpliwości podczas ewentualnej kontroli skarbowej.
Potrzebujesz indywidualnej porady prawnej w podobnej sprawie? Skorzystaj z naszej usługi porad prawnych online – szybko, wygodnie i bez wychodzenia z domu. Opisz swój problem, a nasi prawnicy przygotują dla Ciebie konkretną odpowiedź wraz z podstawą prawną i praktycznym rozwiązaniem.
1. Ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych - Dz.U. 1991 nr 80 poz. 350
Nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania? Opisz nam swoją spawę wypełniając formularz poniżej ▼▼▼ Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje.
Zapytaj prawnika - porady prawne online
Indywidualne Porady Prawne
Zapytaj prawnika