Jak rozliczyć zysk ze sprzedaży walut?

Kiedy sprzedaż waluty jest przychodem z innych źródeł?

Jeżeli osoba prywatna kupuje i sprzedaje walutę poza działalnością gospodarczą, a transakcje polegają na zwykłej wymianie waluty w banku, kantorze stacjonarnym albo kantorze internetowym, dodatnia różnica między ceną sprzedaży a kosztem nabycia co do zasady stanowi przychód z innych źródeł. Podstawą jest art. 10 ust. 1 pkt 9 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.

Takie podejście było potwierdzane w interpretacjach podatkowych, m.in. w piśmie Izby Skarbowej w Katowicach z dnia 26 lipca 2012 r., IBPBII/2/415-638/12/AK, dotyczącym wymiany walut przez internetowy serwis wymiany. Organ wskazał, że transakcje kupna i sprzedaży waluty poza działalnością kantorową mogą być traktowane podobnie jak zwykła wymiana waluty w banku albo kantorze.

Nie każda sytuacja jest jednak identyczna. Jeżeli podatnik prowadzi profesjonalny, zorganizowany i ciągły obrót walutami albo wykorzystuje instrumenty finansowe, np. kontrakty lub transakcje na platformach inwestycyjnych, rozliczenie może podlegać innym zasadom. W razie zaległości trzeba wtedy osobno uporządkować zaległe podatki z inwestycji. W takim przypadku nie należy automatycznie stosować reguł właściwych dla zwykłej sprzedaży waluty kupionej w kantorze.

Moment powstania przychodu ze sprzedaży waluty

Przychód powstaje wtedy, gdy środki ze sprzedaży waluty zostają otrzymane albo postawione do dyspozycji podatnika. W praktyce będzie to najczęściej moment uznania rachunku bankowego lub rachunku w kantorze internetowym kwotą należną za sprzedaną walutę.

Nie ma decydującego znaczenia, kiedy podatnik wypłaci środki z rachunku technicznego w serwisie walutowym na zwykły rachunek bankowy. Jeżeli pieniądze są już dostępne i podatnik może nimi dysponować, przychód zasadniczo powstał.

Przychodem jest kwota uzyskana ze sprzedaży waluty. Jeżeli rozliczenie nastąpiło w złotych, punktem wyjścia jest faktyczna kwota w PLN wynikająca z potwierdzenia transakcji. Jeżeli natomiast przychód został uzyskany w walucie obcej, zastosowanie może mieć przeliczenie według art. 11a ustawy PIT, czyli według średniego kursu NBP z ostatniego dnia roboczego poprzedzającego dzień uzyskania przychodu.

Czy można odliczyć koszt zakupu waluty z poprzedniego roku?

Tak, jeżeli sprzedana waluta została kupiona wcześniej i podatnik potrafi wykazać związek między kosztem nabycia a sprzedażą. Ustawa PIT nie wymaga, aby koszt zakupu waluty został poniesiony w tym samym roku, w którym nastąpiła sprzedaż. Istotne jest to, aby koszt był związany z tym samym źródłem przychodów i z walutą, której sprzedaż wygenerowała przychód.

W opisanej sytuacji, gdy podatnik kupował USD w 2021 r. i 2022 r., a następnie w 2022 r. sprzedał całą posiadaną ilość dolarów z zyskiem, do kosztów uzyskania przychodu ze sprzedaży w 2022 r. może zaliczyć wydatki na zakup sprzedanych dolarów zarówno z 2021 r., jak i z 2022 r. Warunkiem jest posiadanie dokumentów potwierdzających zakup i sprzedaż.

Wynika to z ogólnej zasady ustalania dochodu. Zgodnie z art. 9 ust. 2 ustawy PIT dochodem ze źródła przychodów jest nadwyżka przychodów nad kosztami ich uzyskania. Jeżeli więc przychód ze sprzedaży powstał w roku sprzedaży, to w tym samym rozliczeniu należy zestawić go z kosztami nabycia sprzedanej waluty, nawet jeśli te koszty zostały poniesione wcześniej.

Do kosztów można co do zasady zaliczyć cenę nabycia sprzedanej waluty oraz opłaty bezpośrednio związane z transakcją, np. prowizję banku lub kantoru, jeżeli została faktycznie poniesiona i jest udokumentowana. Nie należy natomiast ujmować wydatków niezwiązanych bezpośrednio ze sprzedażą danej waluty.

Jak przeliczać przychód i koszty przy walutach?

Przy sprzedaży waluty nie wystarczy porównać kwoty wpływu na konto z kwotą wypłaty z kantoru. Trzeba ustalić datę uzyskania przychodu, koszt nabycia waluty, ewentualne prowizje oraz sposób przeliczenia na złote. Jeżeli transakcje są rozproszone w kilku latach, warto przygotować tabelę pokazującą każdą operację osobno.

Ten artykuł dotyczy przede wszystkim prywatnego zysku ze sprzedaży walut, dlatego nie rozwijamy tu szeroko zasad PIT-38 dla papierów wartościowych ani rozliczeń u brokera. Te zagadnienia powinny pozostać w tekstach poświęconych inwestycjom kapitałowym.

W którym zeznaniu wykazać zysk ze sprzedaży waluty?

Dochód z prywatnej sprzedaży waluty kwalifikowany jako inne źródła wykazuje się zasadniczo w zeznaniu PIT-36 za rok, w którym powstał przychód ze sprzedaży. Zeznanie składa się do 30 kwietnia roku następującego po roku podatkowym, a jeżeli termin przypada na dzień ustawowo wolny od pracy, termin przesuwa się zgodnie z zasadami Ordynacji podatkowej.

Podatnik rozlicza taki dochód samodzielnie. Kantor albo bank nie musi wystawić informacji PIT-11 dotyczącej zwykłej prywatnej wymiany waluty, dlatego brak informacji od instytucji finansowej nie oznacza, że zysku nie trzeba wykazać.

Dochód z innych źródeł łączy się z innymi dochodami opodatkowanymi według skali podatkowej. Jeżeli na transakcjach powstała strata, trzeba ocenić ją w ramach tego samego źródła przychodów i zasad przewidzianych dla rozliczenia podatkowego. Przy nietypowych lub znacznych transakcjach warto zachować szczególną staranność w dokumentowaniu obliczeń.

Jakie dokumenty warto zachować?

Na wypadek pytań urzędu skarbowego warto zachować potwierdzenia wszystkich operacji: zakupu waluty, sprzedaży waluty, pobranych prowizji, historii rachunku oraz regulaminu lub tabeli opłat, jeżeli z nich wynika koszt transakcyjny. Dokumenty powinny pozwalać ustalić, kiedy i za ile waluta została kupiona oraz kiedy i za ile została sprzedana.

W przypadku sprzedaży całej posiadanej waluty rozliczenie jest prostsze, ponieważ kosztem jest suma wydatków na nabycie sprzedanych jednostek waluty. Przy sprzedaży części waluty kluczowe staje się prawidłowe przypisanie kosztu do tej części, która została faktycznie sprzedana.

FAQ

Czy koszt zakupu waluty z 2021 r. można rozliczyć przy sprzedaży w 2022 r.?

Tak, jeżeli koszt dotyczy waluty sprzedanej w 2022 r. i jest odpowiednio udokumentowany. Przy sprzedaży całej posiadanej waluty można ująć koszty jej nabycia także z wcześniejszych lat.

Czy zysk z kantoru internetowego wykazuje się w PIT-36 czy PIT-38?

Przy zwykłej prywatnej wymianie waluty w kantorze lub banku zysk zasadniczo wykazuje się w PIT-36 jako inne źródła. PIT-38 może mieć znaczenie przy instrumentach finansowych, a nie przy typowej sprzedaży waluty kupionej w kantorze.

Czy bank lub kantor wystawi PIT-11?

Przy zwykłej wymianie walut bank lub kantor zazwyczaj nie wystawia PIT-11. Podatnik powinien sam ustalić przychód, koszty i dochód na podstawie historii transakcji oraz wykazać je w zeznaniu rocznym.

Czy trzeba stosować kurs NBP, jeżeli kantor rozliczył transakcję w złotych?

Jeżeli dokumenty pokazują faktyczne kwoty zapłacone i otrzymane w PLN, zwykle należy posłużyć się tymi kwotami. Przeliczenie według art. 11a ustawy PIT ma znaczenie wtedy, gdy przychód lub koszt jest wyrażony w walucie obcej.

Co zrobić, gdy brakuje potwierdzeń zakupu waluty?

Bez dokumentów trudniej wykazać koszt uzyskania przychodu. Warto pobrać historię operacji z banku lub kantoru internetowego. Jeżeli nie da się udokumentować kosztu, urząd może zakwestionować jego ujęcie w rozliczeniu.

Źródła:

1. Ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych - Dz.U. 1991 nr 80 poz. 350 z późn. zm.
2. Interpretacja indywidualna Izby Skarbowej w Katowicach z dnia 26 lipca 2012 r., IBPBII/2/415-638/12/AK.